Πολυαγαπημένες Μέρες

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως/φωτογραφίες: Ελένη Παπαδοπούλου

Το μοναδικό κυπριακό ντοκιμαντέρ που θα δούμε φέτος στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού ξεκίνησε για να διερευνήσει την πορεία της χώρας ως κινηματογραφικού προορισμού και κατέληξε να τονίζει την πορεία των αναμνήσεων από το ελεύθερο στο κατεχόμενο Κάρμι

Το 1970, οι κάτοικοι του μικρού χωριού Κάρμι στην Κύπρο ζουν μια πρωτόγνωρη εμπειρία: τα γυρίσματα της ταινίας “Πολυαγαπημένη / The Beloved”, με συνεργείο και ηθοποιούς από το Χόλιγουντ και τη Ρώμη. Σαράντα χρόνια μετά, ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Πατσαλίδης είδε την ταινία και θέλησε να δημιουργήσει ένα ντοκιμαντέρ για να ακολουθήσει το νήμα της πραγματοποίησής της στην Κύπρο. Πώς έτυχε η Ράκελ Γουέλς, πέντε μόλις χρόνια μετά την καθιέρωσή της ως διεθνούς συμβόλου του σεξ χάρη στην ταινία One Million B.C., να γυρίσει μια ταινία στην Κύπρο; Γιατί; Και ποια θα ήταν η τύχη της Κύπρου ως κινηματογραφικού προορισμού αν δεν μεσολαβούσε η τουρκική εισβολή;

Τελικά, το ντοκιμαντέρ του Πατσαλίδη, που πήρε τον τίτλο Beloved Days, αποδείχθηκε “ένα καλειδοσκόπιο που μεταφέρει εικόνες της κοινωνικής πραγματικότητας της τότε εποχής αλλά και των τραυματικών αλλαγών που βίωσαν οι κάτοικοι μετά την τουρκική εισβολή. Σαράντα χρόνια μετά, επισκέπτονται με νοσταλγία τις πολυαγαπημένες εκείνες μέρες”.

Επιστροφή στον χωροχρόνο

Η ταινία The Beloved γυρίστηκε το 1971 με πρωταγωνιστές τη Ράκελ Γουέλς και τον Ρίτσαρντ Τζόνσον και με Κύπριους ηθοποιούς [μεταξύ αυτών ο Ηλίας Αλετράς, ο Νίκος Σιαφκάλης κ.ά].

Μέχρι το 1974, οι κάτοικοι του Καρμιού συζητούσαν την ταινία: συμμετείχαν, άλλωστε, όλοι στα γυρίσματα με τον έναν ή τον άλλο τρόπο: ως κομπάρσοι, βοηθοί, οικοδεσπότες των διεθνών καλεσμένων. Ύστερα ήρθε η εισβολή, οι Καρμιώτες εκτοπίστηκαν από το χωριό τους και όλα ξεχάστηκαν. Κανείς δεν είχε δει την ταινία μέχρι τότε και όταν αυτή προβλήθηκε μεταπολεμικά στον κινηματογράφο Ζήνα Πάλας, κανείς δεν το πήρε χαμπάρι.

Όταν ο Κωνσταντίνος Πατσαλίδης και ο δημοσιογράφος / σεναριογράφος Γιώργος Αβραάμ αποφάσισαν να διερευνήσουν την πορεία της ταινίας, γνώριζαν πως η άκρη του νήματος βρίσκεται στο Κάρμι. Και ο συνδετικός κρίκος του χθες με το σήμερα δεν ήταν άλλος από τον Γιάννη Μιτίδη, πρόεδρο του Προσφυγικού Συλλόγου του χωριού. Ο ίδιος ήταν 17 ετών όταν πραγματοποιήθηκαν τα γυρίσματα της ταινίας και μάλιστα με… διπλό ρόλο: “Αντικαθιστούσα εκείνον που ήταν στα φώτα, ήμουν και κομπάρσος”, θυμάται.

“Για μας ήταν πρωτόγνωρη εμπειρία αυτή η ταινία. Ο κόσμος νόμιζε πως σε μια μέρα θα τέλειωναν τα γυρίσματα. Δεν ήξεραν πως μια σκηνή θα τη γυρίσουν και δέκα φορές. Δεν ήξεραν πως την κοιτάζουν και την ξανακοιτάζουν αν έγινε καλά. Τότε, άλλωστε, ήταν σπάνιο πράγμα να πας στην πόλη για να δεις σινεμά. Η μόνη μας επαφή ήταν όταν ερχόταν ο ελληνικός στρατός, άπλωνε ένα πανί στην πλατεία και βλέπαμε ελληνικές ταινίες”.

Ο Γιάννης Μιτίδης έχει σημαντικό ρόλο στο ντοκιμαντέρ, στο οποίο ουσιαστικά εκπροσωπεί ολόκληρο το Κάρμι. Και εκτός… οθόνης, όμως, είναι ο άνθρωπος που συνέβαλε σημαντικά σε μια “ιδιωτική” προβολή της ταινίας, στον Σύλλογο του Καρμιού, για να τη δουν οι Καρμιώτες. Η προβολή πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2011 και σ’ αυτήν ήταν παρόντες επίσης ο Ρίτσαρντ Τζόνσον και ο Πάτρικ Κέρτις, πρωταγωνιστής και παραγωγός της ταινίας αντίστοιχα, οι οποίοι είχαν προσκληθεί στην Κύπρο από τους Πατσαλίδη – Αβραάμ για να συμμετάσχουν σε κάποια από τα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ.

Στην προβολή, λίγη σημασία είχε το… ποιόν της ταινίας. Οι περισσότεροι ήταν εκεί για να δουν το χωριό τους αλλά και συγγενείς και φίλους που δεν ήταν πια στη ζωή. Στη διάρκεια της προβολής, άκουγες τις φωνές τους, κάποτε διακριτά, άλλοτε όχι, όταν εντόπιζαν κάποιο δικό τους άνθρωπο που έχει πια “φύγει”.
“Στην προβολή, δόθηκε στον κόσμο η ευκαιρία να δει την ταινία”, σημειώνει ο Γ. Μιτίδης. “Ο καθένας κοίταζε να βρει τον εαυτό του, τους συγγενείς του. Κάποιοι πέθαναν. Είχαν προσδοκία να δουν την ταινία οι Καρμιώτες γιατί μαζί μ’ αυτήν έρχονταν αναμνήσεις. Στο χωριό ήταν διαφορετικά τα πράγματα. Και μ’ αυτό το ντοκιμαντέρ, εμένα το χωριό μ’ ενδιαφέρει. Να φανεί το πώς ήταν, πώς ήταν ο κόσμος του. Εγώ δεν ενσωματώθηκα ποτέ στις ελεύθερες περιοχές. Συναισθηματικά, παραμένω εκεί”.

“Ήθελα να αποφύγω τη θλίψη”

“Καλέσαμε τους κατοίκους του Καρμιού να επισκεφτούν νοερά τις ωραίες στιγμές από τα γυρίσματα της ταινίας αλλά η απώλεια του χωριού τους ήταν μεγαλύτερη από τη χαρά εκείνης της περιόδου. Ήθελα να αποφύγω αυτή τη θλίψη που επικρατούσε. Ήθελα να αποφύγω το ζήτημα του πολέμου και να εστιάσω στον πρωταρχικό στόχο του ντοκιμαντέρ”, αναφέρει ο Κωνσταντίνος Πατσαλίδης. “Ωστόσο ένα τόσο μεγάλο και σοβαρό πρόβλημα δεν μπορείς να το αποφύγεις”.

Αφιερωμένο στον Γκάτι

Η Κύπρος, πάντως, δεν είναι ο μόνος “σταθμός” του ντοκιμαντέρ. Οι Πατσαλίδης και Αβραάμ ταξίδεψαν μέχρι την Ιταλία για να εντοπίσουν τον διευθυντή φωτογραφίας της ταινίας, Μαρτσέλο Γκάτι. Ο Γκάτι γνώρισε σημαντική επιτυχία τις δεκαετίες ’60 και ’70 και όταν ήρθε στην Κύπρο ήταν ήδη ένα μεγάλο όνομα. Απεβίωσε στις 26 Νοεμβρίου 2013, σε ηλικία 89 ετών, προτού δει τις “Πολυαγαπημένες Μέρες”, όπου αναφέρεται μεταξύ άλλων στις εντυπώσεις του από την Κύπρο και τη χαρακτηρίζει σαν “επίγειο παράδεισο”. Το ντοκιμαντέρ είναι αφιερωμένο στη μνήμη του. [Από τη ζωή έφυγε και ο Ρίτσαρντ Τζόνσον μόλις πρόσφατα, στις 5 Ιουνίου 2015, σε ηλικία 87 ετών].

Κάθε ντοκιμαντέρ θέλει τον χρόνο του

Οι εργασίες για το ντοκιμαντέρ ξεκίνησε πριν από έξι χρόνια. Πολύς χρόνος παρήλθε από την αρχική ιδέα μέχρι και την έναρξη των γυρισμάτων. Αναλώθηκε, λοιπόν, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, στην έρευνα. “Έπειτα… δεν υπήρχαν τα λεφτά για να γίνει το ντοκιμαντέρ. Πήραμε ένα δάνειο με τον Γιώργο Αβραάμ [σ.σ. οι δυο τους συνεργάστηκαν και στα ντοκιμαντέρ A True Story, 2007 και Hope Against Hopeless, 2008], το οποίο λειτούργησε ως το κεφάλαιό μας να ξεκινήσουμε. Παράλληλα προσεγγίσαμε ιδιώτες για να στηρίξουν την ιδέα μας και πρέπει να πω πως βρήκαμε ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο από τον ιδιωτικό τομέα. Αυτό το κεφάλαιο μας έδωσε την ελπίδα ότι το ντοκιμαντέρ μπορεί να υλοποιηθεί. Δεν ήταν όμως αρκετό, αφού ο τρόπος με τον οποίο θέλαμε να προσεγγίσουμε καλλιτεχνικά το ντοκιμαντέρ αλλά και το ότι στις ανάγκες της πραγματοποίησής του περιλαμβάνονταν ταξίδια στο εξωτερικό, ανέβαζαν ψηλά τα ποσά”.

Στο μεταξύ, η ταινία υποβλήθηκε για επιχορήγηση και στη Συμβουλευτική Επιτροπή Κινηματογράφου [ΣΕΚΙΝ] του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Εγκρίθηκε δύο χρόνια μετά την υποβολή, καθώς συνέπεσε με τις οικονομικές δυσκολίες και την παγοποίηση του κονδυλιού για τον κινηματογράφο. Είχαν ήδη περάσει τέσσερα χρόνια από την ιδέα πραγματοποίησης του ντοκιμαντέρ. Πάντως, τα πρακτικά ζητήματα δεν είναι τα μόνα που καθυστερούν την υλοποίηση ενός ντοκιμαντέρ. “Τα πράγματα δεν λειτουργούν όπως σε μια ταινία μυθοπλασίας. Για να αποκτήσω επαφή με τους χαρακτήρες χρειάστηκαν δύο χρόνια. Δεν ήταν τόσο απλό. Το ντοκιμαντέρ θέλει τον χρόνο του. Ανοίγεις ένα κεφάλαιο και βρίσκεις άλλα τόσα υποκεφάλαια για να ερευνήσεις και να επιβεβαιώσεις τα στοιχεία τους”. Επιπλέον, είναι και οι άνθρωποι που μιλούν στο ντοκιμαντέρ, οι οποίοι χρειάζονται χρόνο για να εμπιστευτούν τους δημιουργούς και να ανοιχτούν στην κάμερα.

Πίσω στην αρχή

Μια “πολιτιστική” ιστορία, όπως είναι τα γυρίσματα μιας ταινίας το ’70 στην Κύπρο, φέρνει στην επιφάνεια το πολιτικό πρόβλημα της χώρας κι αυτή είναι μια από τις αξίες του ντοκιμαντέρ.

Στις “Πολυαγαπημένες Μέρες”, όμως, διαφαίνεται και το ότι η Κύπρος είχε όλα τα εφόδια για να γίνει κινηματογραφικός προορισμός, ένα απέραντο πλατό για ταινίες διεθνούς παραγωγής”. Πώς και γιατί; Και τι συνέβη ώστε ποτέ μέχρι σήμερα να μην γίνει κάτι τέτοιο κατορθωτό; Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα υπάρχουν στο ντοκιμαντέρ.

7-ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ 6 7-ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ 1 7-ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ 2 7-ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ 3 7-ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ 4 7-ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ 5

+ Το ντοκιμαντέρ “Πολυαγαπημένες Μέρες / Beloved Days” προβάλλεται την Κυριακή 2 Αυγούστου στο πλαίσιο του φετινού 10ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού.

Το φεστιβάλ ξεκινά την 1η Αυγούστου και θα ολοκληρωθεί στις 8 Αυγούστου 2015. Οι προβολές θα πραγματοποιούνται στο Κέντρο Ευαγόρα Λανίτη, στην πλατεία του Μεσαιωνικού Κάστρου Λεμεσού.

Θα πραγματοποιούνται τρεις προβολές καθημερινά [στις 18:30, στις 20:30 και στις 22:30] με εξαίρεση την πρώτη και τελευταία μέρα [ένα ντοκιμαντέρ την ημέρα έναρξης και δύο την ημέρα λήξης]. Η ταινία “Πολυαγαπημένες Μέρες” θα προβληθεί στις 2 Αυγούστου η ώρα 20:30.

Εισιτήρια προς 2 ευρώ ανά ταινία και 25 ευρώ η κάρτα του φεστιβάλ με απεριόριστη πρόσβαση.
Πληροφορίες τηλ. 99517910 / 99517910  | [email protected] | www.filmfestival.com.cy

Η ταινία “Πολυαγαπημένες Μέρες” είναι μια συμπαραγωγή της Filmblades, της Roll Out Vision Services, της Atlantis Film Solutions και του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού [ΣΕΚΙΝ]

Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Πατσαλίδης

Διεύθυνση Φωτογραφίας: Κωνσταντίνος Όθωνος

Μοντάζ: Κύρος Παπαβασιλείου
Σενάριο: Γιώργος Αβραάμ
Καλλιτεχνική Διεύθυνση: Πάρης Μανώλη

Μουσική/Σχεδιασμός ήχου: Χριστίνα Γεωργίου

Ενδυματολογία: Νότης Παναγιώτου

Ήχος: Γιώργος Ποταμίτης

Χορηγοί: Ελληνική Τράπεζα, Unicars, Cyta, Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, ΚΟΤ κ.ά.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

J.Kriste, Master of Disguise: Live at the library [και στην Ελλάδα]

Το πενταμελές γκρουπ του Λευτέρη Μουμτζή, J. Kriste, Master of Disguise, ταξιδεύει στην Ελλάδα ...

Ο Νίκος Πορτοκάλογλου στο Θέατρο Ριάλτο

«Ζωντανό ρεμίξ στο Ριάλτο» είναι ο τίτλος της συναυλίας που θα παρουσιάσει σοτ θέατρο ...

«Περιμένοντας τον Γκοντό» και την κρατική επιχορήγηση

Η θεατρική ομάδα Point To Contemporary Theater ανεβάζει το έργο του Σάμιουελ Μπέκετ «Περιμένοντας ...

Το νέο δ.σ. του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου

Την αποχώρηση του Δημήτρη Καραγιάννη από την προεδρία του δ.σ. του ΘΟΚ σηματοδοτεί η ...

Πέθανε ο Λέμι Κίλμιστερ των Motorhead

Ο επικεφαλής του βρετανικού συγκροτήματος χέβι μέταλ Motorhead, Ίαν “Λέμι” Κίλμιστερ, πέθανε από καρκίνο ...

«Το αγόρι τρώει το φαγητό του πουλιού» | προβολή στην Κύπρο

Η ταινία «Το Αγόρι Τρώει το Φαγητό του Πουλιού», η οποία απέσπασε το κορυφαίο ...

X