Το Κυπριακό Συλλαβάριο, ένα ταξίδι πολιτισμού στο χθες και το σήμερα

Γράφει η Αγγελική Μιχαλοπούλου – Καρρά | @aggeliki.mk

“Η κατανόηση του πώς εξελίχθηκαν τα γράμματα είναι σαν να αγγίζουμε το δάχτυλό μας στον παλμό του πολιτισμού. Μας παρέχει μια πλούσια προοπτική σε σχέση με τη γραπτή επικοινωνία και την εξέλιξή της μέσα στον χρόνο και παράλληλα έναν τρόπο κατανόησης των σημερινών και σύγχρονων τρόπων επικοινωνίας”

Με τα λόγια αυτά η παγκοσμίου φήμης καλλιγράφος Georgia Angelopoulos έθεσε το στίγμα της επίσκεψής της στην Κύπρο στο πλαίσιο της δεύτερης Συνάντησης Σχεδιαστών Οπτικής Επικοινωνίας Κύπρου, Graphic Stories Cyprus 2016, και σε σχέση με το προγραμματισμένο εργαστήριο καλλιγραφίας τον προσεχή Φεβρουάριο με θέμα: ΚΑΤΙ ΠΑΛΙΟ, ΚΑΤΙ ΝΕΟ: Επανεξετάζοντας το Αρχαίο Κυπριακό Συλλαβάριο.

Το κυπριακό συλλαβάριο είναι μια συλλαβική γραφή που χρησιμοποιήθηκε στην Εποχή του Σιδήρου στην Κύπρο, από τον 11ο περίπου έως τον 4ο αιώνα π.Χ., οπότε και αντικαταστάθηκε από το ελληνικό αλφάβητο. Ο κατά βάση υπεύθυνος για την αλλαγή αυτή ήταν ο βασιλιάς Ευαγόρας της Σαλαμίνας. Σύμφωνα με τον πανηγυρικό του Ισοκράτη, ο Ευαγόρας ήταν ένα πρότυπο ηγεμόνα, του οποίου στόχος ήταν να προωθήσει την ευημερία του κράτους και των υπηκόων του μέσω της καλλιέργειας του ελληνικού πολιτισμού. Κατά την περίοδο της βασιλείας του πολλοί άνθρωποι μετανάστευσαν από την Ελλάδα προς την Κύπρο, ενώ παράλληλα ο Ευαγόρας έκοψε χρυσά νομίσματα και αντικατέστησε το περσικό νομισματικό σύστημα, φέρνοντας ταυτόχρονα το ελληνικό αλφάβητο, προς αντικατάσταση του κυπριακού συλλαβάριου. Σημαντική μπορεί να θεωρηθεί και η συνεισφορά του Μεγάλου Αλεξάνδρου μέσω της πρόθεσής του για εξελληνισμό της κυπριακής γραφής.

Το κυπριακό συλλαβάριο προέρχεται από το κυπρο-μινωικό συλλαβάριο, που είναι μια αποκρυπτογραφημένη συλλαβική γραφή που χρησιμοποιήθηκε στο νησί της μας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού από περίπου το 1550 μέχρι το 1050 π.Χ., το οποίο με τη σειρά του έχει αρκετά κοινά στοιχεία με τη Γραμμική Α. Η πιο προφανής αλλαγή βέβαια σε σχέση με τη Γραμμική Α είναι η εξαφάνιση των ιδεογραμμάτων, που ήταν συχνές και αποτελούσαν σημαντικό μέρος της γραφής αυτής. Οι πρώτες επιγραφές που βρέθηκαν με το κυπριακό συλλαβάριο ήταν χαραγμένες σε πήλινες πινακίδες. Παράλληλα με την εξέλιξη των σφηνοειδών γραφών, τα πρωταρχικά σφηνοειδή σημάδια σύντομα μετατράπηκαν σε απλά μοτίβα γραμμών. Υπάρχουν βέβαια και κάποιες ενδείξεις σημιτικών επιδράσεων, που μπορεί να οφείλονται στις πολιτιστικές ανταλλαγές μέσω του εμπορίου.

Η δομή του κυπριακού συλλαβάριου είναι παρόμοια με εκείνην της Γραμμικής Β. Αυτό οφείλεται στην κοινή τους προέλευση και την υποκείμενη γλώσσα, αν και με διαφορετικές διαλέκτους, με την κυπριακή εκδοχή να περιέχει 56 σύμβολα. Κάθε σύμβολο γενικά σημαίνει μια διαφορετική συλλαβή στον προφορικό λόγο και, ως αποτέλεσμα, έχει χαρακτηριστεί ένα συλλαβικό σύστημα γραφής. Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο δεν έγκειται στη δομή, αλλά στη χρήση των συμβόλων.

Επειδή κάθε σύμβολο αντιπροσωπεύει μια ανοικτή συλλαβή και όχι μια κλειστή, το κυπριακό συλλαβάριο χαρακτηρίζεται ένα “ανοικτό” συλλαβάριο. Τα περισσότερα κείμενα στα οποία χρησιμοποιείται το κυπριακό συλλαβάριο είναι γραμμένα στην αρκαδο-κυπριακή διάλεκτο της ελληνικής γλώσσας, παρ’ όλα αυτά, κάποιες δίγλωσσες ελληνικές και αρκαδο-κυπριακές επιγραφές έχουν βρεθεί στον αρχαιολογικό χώρο της Αμαθούντας.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

  • Show Comments

You May Also Like

“Γραφή, το έναυσμα του πολιτισμού”

Το Graphic Stories Cyprus, στο πλαίσιο του 4ου Συνεδρίου Γραφιστικής και Οπτικής Επικοινωνίας Κύπρου ...

Milton Glaser: Ο γραφίστας της Νέας Υόρκης

Κυκλοφορεί αυτό το διάστημα από τις εκδόσεις Abrams Books το βιβλίο Milton Glaser Posters, ...

1ο Behance Portfolio Review Κύπρου

Γράφει η Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη | @aggeliki.mk Η οπτική επικοινωνία και κατ’ επέκτασιν το ...

ΕΓΕΚ: Η ισχύς εν τη ενώσει

Γράφει η Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη Λίγες μέρες πριν από τη διάλυση της Ένωσης Γραφιστών ...

Διαφοροποίηση και οπτική επικοινωνία

Γράφει η Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη | @aggeliki.mk Στη σύγχρονη καταναλωτική “ζούγκλα” το “προσδόκιμο ζωής” ...

100 Posters for Crete

Γράφει η Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη | @aggeliki.mk Σχεδιαστές από την Κύπρο, την Ελλάδα και ...

X