Philip de Castan

Συνέντευξη στην Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη | @aggeliki.mk

Άμεσος, ευγενής, ειλικρινής, μουσικός και… γραφίστας! Ο Φιλίπ ντε Καστάν είναι ένας από τους πρώτους γραφίστες που εργάστηκαν στην Κύπρο

Ολοένα και πιο σπάνια η τύχη φέρνει στο διάβα σου ανθρώπους που καταφέρνουν να σε κερδίσουν από την πρώτη στιγμή με την αμεσότητα και την ευγένειά τους, καθώς και να σε κρατήσουν όχι μόνο με την οξυδέρκεια, αλλά και με την αφοπλιστική τους ειλικρίνεια.

Ανθρώπους που έχουν μάθει να μην κρύβονται πίσω από τις λέξεις και τους τύπους. Ο Philip de Castan είναι ένας από αυτούς. Με τον γνωστό σχεδιαστή, έναν από τους πρώτους γραφίστες που εργάστηκαν στην Κύπρο, είχα τη χαρά να συνομιλήσω και να επιβεβαιώσω για μία ακόμα φορά ότι η πίστη στον άνθρωπο, η αγάπη και η φιλία είναι οι πραγματικοί θησαυροί της ζωής μας.

Σχεδιαστής, μουσικός, δάσκαλος ή μαθητής της ζωής, κατά το “γηράσκω αεί διδασκόμενος” του σοφού Αθηναίου νομοθέτη Σόλωνα;

Τίποτα απ’ αυτά θα έλεγα, αλλά επειδή ίσως “επιβάλλεται” να διαλέξω απ’ αυτά, θα έλεγα το κατά Σόλωνα «γηράσκω αεί διδασκόμενος» και σίγουρα από τη Σχολή της Ζωής!

Κατά τη δεκαετία του ’70 είχατε το δικό σας μουσικό συγκρότημα Odyssey, αλλά ακόμα και σήμερα συνεχίζετε τις μουσικές σας αναζητήσεις. Πόσο σημαντική θεωρείτε τη μουσική και τι ρόλο έχει παίξει στη ζωή σας;

Οι Odyssey ήταν το τρίτο ή τέταρτο συγκρότημα στο οποίο συμμετείχα, κι αυτό ήταν στην Αγγλία το 1970-75… Ακολούθησε ένας “απόηχος” κι αυτός με τη σειρά του έσβησε. Πόσο σημαντική είναι η μουσική για μένα, λες. Ίσως ακουστεί κλισέ η απάντηση, αλλά θα το πω απλά με μια λέξη: ζωή!

Να τολμήσω να ρωτήσω; Led Zeppelin ή Rolling Stones; Και από μια πιο ιδιαίτερη σκοπιά, Jimmy Page ή Keith Richards;

Χα χα χα! Led Zeppelin αναμφίβολα και Jimmy Page! Οι Rolling Stones, εκτός από τα πρώτα τους τραγούδια, δεν μπήκαν ποτέ στην καρδιά μου, αλλά ούτε ακόμα και ο Jimmy Hendrix. Ίσως εδώ να με πουν άσχετο… δεν θα διαφωνήσω.

Τα νεανικά σας χρόνια συνέπεσαν με ένα ιστορικό σημείο καμπής για τη μετάβαση από τον συντηρητισμό στις φιλελεύθερες ιδέες για ισότητα, ανθρώπινα δικαιώματα και σεξουαλική απελευθέρωση. Ήταν ο Μάης του ’68. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα τα ίδια θέματα εξακολουθούν να ταλανίζουν αλλά και να διχάζουν τις σύγχρονες δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες. Γιατί πρέπει ακόμα να μιλάμε για τα αυτονόητα; Ή μήπως δεν είναι τόσο αυτονόητα τελικά;

Είναι όντως γεγονός ότι γεννήθηκα και μεγάλωσα σε μια εποχή που συνέβησαν οι μεγάλες αλλαγές και “επαναστάσεις” σε παγκόσμιο επίπεδο, και ήταν αναμενόμενο. Δεν είμαι και πολύ σίγουρος αν όλα αυτά έφεραν ένα καλύτερο αποτέλεσμα γενικά. Κάποια απ’ αυτά ήταν πολύ θετικά. Η μουσική πήρε μια άλλη πορεία από τη δεκαετία του ’50 και μετά, η “επανάσταση” των Παιδιών των Λουλουδιών ήταν ένα πολύ σημαντικό κίνημα. Φύγαμε από τη ναφθαλίνη της υποκριτικής και άκρως κουμπωμένης κοινωνίας, ελευθερώθηκαν τα αισθήματα και δόθηκε η ευκαιρία, η ελευθερία αν θες, να κάνεις αυτό που ένιωθες, αυτό που ήσουν, αυτό που ήθελες να παραμείνεις. Όμως, όπως λέει κι ο μέγας Ηράκλειτος “τα πάντα ρεί”.

Τέτοιες αλλαγές δεν γίνονται για χάρη της αλλαγής, αλλά γιατί πρέπει να γίνονται για να σπρώχνουν τα πράγματα και να ξεφεύγουμε από τα λιμνάζοντα νερά που εγκυμονούν κινδύνους.

Τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Ποτέ δεν ήταν. Ο καθένας έχει τη δική του σκοπιά και αντίληψη πάνω σε όλα. Διαφέρουμε πάρα πολύ ο ένας από τον άλλο, δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε το ίδιο. Έχουμε άποψη ως μονάδες και σ’ αυτό δεν χωράει το “αυτονόητο”, δεν είναι μια γενικότητα.

Ως σχεδιαστής έχετε διαγράψει μια μακρά και αξιοσημείωτη πορεία, τόσο ως αυτόνομος και ελεύθερος επαγγελματίας όσο και μέσα από τη συνεργασία σας με μεγάλα δημιουργικά γραφεία. Σταχυολογώντας τις εμπειρίες σας, ποια είναι τα θετικά σημεία που θα κρατούσατε σε κάθε περίπτωση;

Θα προσπαθήσω να απαντήσω ειλικρινά σ’ αυτό. Για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου, 45 χρόνια, δούλεψα ως γραφίστας. Εδώ στην Κύπρο, στη Νέα Υόρκη και στο Λονδίνο. Όχι, δεν υπάρχουν εμπειρίες που θα ήθελα να θυμάμαι. Και το λέω ειλικρινά αυτό. Είχα όμως την τύχη στις περισσότερες εταιρείες που δούλεψα να είμαι επικεφαλής ομάδας. Αυτό για μένα ήταν ευθύνη όχι μόνο προς τη δουλειά, αλλά κυρίως προς τους εκάστοτε συναδέλφους μου. Για τις πλείστες εταιρείες δεν είχα και τόση “αγάπη”, και μην με ρωτήσεις γιατί, αλλά είχα αγάπη και σεβασμό προς και από τους συναδέλφους μου. Μόνο αυτό εισέπραξα και μου έμεινε. Η αγάπη, ο σεβασμός και η φιλία των ανθρώπων με τους οποίους δούλεψα. Το επάγγελμα το έχω θαμμένο βαθιά στις ατυχίες της ζωής μου και ούτε μνημόσυνο δεν θέλω να του κάνω. Η μόνη αμοιβή μου ήταν οι συνάδελφοί μου. Αυτό κέρδισα.

Όπως είχα γράψει και σε ένα παλαιότερο άρθρο, η έννοια της “δημιουργικότητας” για έναν σχεδιαστή οπτικής επικοινωνίας μου φέρνει στον νου τη μυθολογική ιστορία της πέτρας του Σισύφου, καθώς μέσα από μια ατέρμονη διαδικασία θα πρέπει να οδηγεί τη δημιουργικότητά του κάθε φορά σε νέες κορυφές. Είναι η δημιουργικότητα τελικά ταλέντο ή μεθοδική δουλειά;

Η σωστή και μεθοδευμένη δουλειά φέρνει πάντοτε καλά αποτελέσματα. Αν υπάρχει και λίγη δόση, ας πούμε, ταλέντου, τότε ακόμη καλύτερα. Είμαι εξ αυτών που πιστεύουν πως όλοι οι άνθρωποι έχουν κάποιο ταλέντο μέσα τους. Σαν ένας κώδικας DNA, ο οποίος μπορεί και χαρακτηριστεί και “υιός”, ο οποίος θα ξυπνήσει όταν οι κατάλληλες συνθήκες τον ευνοήσουν. Αλλιώς, μένει σε κατάσταση limbo και… αναμένει. Κάποιοι γεννιούνται με αυτόν τον υιό ήδη ξύπνιο και διαπρέπουν, και μάλιστα σε τρυφερή ηλικία ή πολύ σύντομα στην εφηβεία τους, και αρχίζουν να ξεχωρίζουν και να μεγαλουργούν. Ούτως ή άλλως, ο άνθρωπος είναι γεννημένος να δημιουργεί και να μεγαλουργεί. Μην με ρωτήσεις “ε, τότε γιατί είμαστε σε τέτοια χάλια;” Απαντώ με ακόμη έναν “ιό” που λέγεται ΕΓΩ. Κι αυτός παραφρονεί και καταστρέφει ό,τι έκτισαν άνθρωποι προικισμένοι… και να μην ξεχνάμε πως και το ταλέντο εξελίσσεται με μεθοδικότητα και σκληρή δουλειά!

Έχοντας ζήσει για πολλά χρόνια στο εξωτερικό, ποιες διαφορές θα εντοπίζατε σε θέματα που αφορούν το design, τόσο σε θέματα παραγωγικής διαδικασίας και νοοτροπίας όσο και σε σχέση με το τελικό παραγόμενο προϊόν, δηλαδή το αποτέλεσμα;

Χμμμ, πόσες σελίδες έχεις στη διάθεσή σου; Γιατί αν αρχίσω να απαντώ σ’ αυτό το ερώτημα θα τις χρειαστείς και παράλληλα δεν θέλω να φανώ κακός και επικριτής γι’ αυτά που ίσως θα έλεγα. Στην Κύπρο, ένας γραφίστας εργοδοτείται κυρίως ή σχεδόν απόλυτα σε διαφημιστικές εταιρείες. Η διαφήμιση για μένα ήταν και είναι ένα “προς-τύχη” (πρόστυχο) επάγγελμα. Μπορεί να έχει και την καλή του όψη στο δημιουργικό σκέλος, όμως δεν παύει να είναι Applied Art, που σημαίνει ότι κάποιος ή κάποιοι σου αναθέτουν επί πληρωμή, λόγου χάριν, να διαφημίσεις ένα προϊόν, μια κατάσταση, και να ωραιοποιήσεις στο έπακρον κάτι που στις πλείστες περιπτώσεις δεν ανταποκρίνεται καν στην αλήθεια. Πριν από πολλά χρόνια, το αποκαλούσαμε Commercial Design. Αυτό ίσως να ταιριάζει καλύτερα ακόμη και σήμερα. Αν μου επιτρέπεις, θα ήθελα να μείνω μέχρι εδώ.

10-grafistories2

Σύμφωνα με τον Κομφούκιο, η εμπειρία είναι ένα μικρό φανάρι που κρέμεται πίσω από την πλάτη μας και φωτίζει τον δρόμο που έχουμε ήδη περάσει. Έχετε μετανιώσει ποτέ πραγματικά για κάτι, ή ακόμα και στην περίπτωση αυτή μήπως τελικά στη ζωή μας πρέπει να κοιτάμε συνεχώς μπροστά;

Ωραίο αυτό που λέει ο Κομφούκιος. Και σωστό. Όμως, ο δρόμος που έχει μπροστά του κάποιος να διανύσει, κι αυτός θα φωτιστεί και θα είναι επίσης στο πίσω φανάρι κάποια στιγμή, δεν είναι όσο σκοτεινός όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Το φως πρέπει να το ψάξουμε και να το βρούμε μέσα από το σκοτάδι. Δεν γίνεται αλλιώς. Η απουσία του ενός εκ των δύο δηλώνει παρουσία του άλλου. Να μην πω πως είναι το ένα και το αυτό. Όπως η ζωή κι ο θάνατος. Κάκιστος χαρακτηρισμός το “θάνατος”, που σημαίνει και τέλος, γιατί είναι και η αρχή ταυτόχρονα. Τίποτα δεν αρχίζει και τίποτα δεν τελειώνει. Απλώς αλλάζει μορφή. Όταν κάψεις ένα κομμάτι ξύλο, δεν σημαίνει ότι το ξύλο δεν υπάρχει πια. Δεν υπάρχει σίγουρα με τη μορφή που το ξέρεις, όμως έχει μεταλλαχθεί έχει διαμορφωθεί σε κάτι άλλο. Στάχτη, θα μου πεις, και την παίρνει ο άνεμος και την αφανίζει. Μπορεί ο άνεμος να την πήρε μακριά αλλά δεν την αφάνισε. Υπάρχει! Με μια άλλη μορφή όμως. Συνεπώς, οι αναφορές μας δεν πρέπει να μείνουν αυτές που κρέμονται στο πίσω φανάρι του Κομφούκιου, αλλά στον δρόμο να τις διαφοροποιηθούμε κι εμείς μαζί με τις αντιλήψεις μας. Πάντα και συνεχώς θα βρίσκουμε νέους δρόμους, και μοιραία μέσα στο σκοτάδι που βαδίζουμε θα οδηγηθούμε στο φως εάν και εφόσον τα μάτια μας παραμείνουν ανοιχτά. Σε όλα. Ναι, να κοιτάμε και πίσω και μπροστά συγκρίνοντας. Αν δεν ξέρεις ποιος ήσουν και από πού ερχόσουν, τότε δεν θα μάθεις ποτέ ποιος είσαι και πού πας.

Αν έχω μετανιώσει… Όλοι μας κάνουμε λάθος επιλογές κι αποφάσεις που ίσως αργότερα ίσως μετανιώνουμε για αυτές. Αυτό για μένα είναι απόλυτα αποδεχτό, γιατί έτσι μαθαίνουμε. Πιστεύω πως ο άνθρωπος δεν ζει αρκετά χρόνια για να κάνει όλα τα λάθη που πρέπει! Μετανιώνω για τους ανθρώπους που ίσως εν αγνοία μου πλήγωσα ή αδίκησα. Ποτέ όμως συνειδητά δεν έκανα κάτι τέτοιο σε κανέναν. Ναι, και μετανιώνω, ίσως σου φανεί παράξενο, για το γεγονός ότι έχασα 45 χρόνια κάνοντας κάτι που δεν αγάπησα στην πραγματικότητα ποτέ.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Graphic Stories Cyprus – Οι γραφιστορίες παίρνουν ζωή!

Γράφει η Αγγελική Μιχαλοπούλου-Καρρά / @mak.adcy Μέσα από τις σελίδες του πολιτιστικού ένθετου “Παράθυρο”, ...

Responsive web design

Γράφει η Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη // @aggeliki.mk Ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά, που ανέκαθεν θεωρούσα ότι ...

Graphic Stories Cyprus 2015

Γράφει η Αγγελική Μιχαλοπούλου – Καρρά | Graphic Designer | @mak.adcy Οι πύλες της ...

Reggae Poster Contest

Γράφει η Αγγελική Μιχαλοπούλου-Καρρά [email protected] Με δύναμη από τη Τζαμάικα, ένας διαγωνισμός αφίσας με ...

1ο Behance Portfolio Review Κύπρου

Γράφει η Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη | @aggeliki.mk Η οπτική επικοινωνία και κατ’ επέκτασιν το ...

Σχεδιαστές οπτικής επικοινωνίας & κοστολόγηση

Γράφει η Αγγελική Μιχαλοπούλου-Καρρά  Δίπλωμα, πτυχίο, master, σπουδές εντός και εκτός των συνόρων, ένα ...

X